ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΒΡΑΔΙΕΣ - Greek Theatrical Evenings

Αι-Βασίλης Λαογραφικά

Έθιμα Χριστουγέννων από τον καθηγητή της Λαογραφίας Δημήτρη Λουκάτο

Η μορφή του Αι-Βασίλη
Ο καθηγητής της Λαογραφίας Δημήτρης Λουκάτος στο βιβλίο του
«Χριστουγεννιάτικα και των γιορτών» γράφει:

Ο δικός μας άγιος Βασίλης
ήταν ένας καθαρά πρωτοχρονιάτικος άγιος, κάτι ανάμεσα στον πραγματικό Ιεράρχη της Καισαρείας και σ' ένα πρόσωπο συμβολικό του Ελληνισμού, που ξεκινούσε από τα βάθη της ελληνικής Ασίας, κι έφτανε την ίδια μέρα σ' όλα τα πλάτη, από τον Πόντο ως την Επτάνησο κι από την Ήπειρο ως την Κύπρο.
Ξεκινούσε σαν μεσαιωνικός πεζοπόρος, αμέσως ύστερ' από τα Χριστούγεννα,
με το ραβδί στο χέρι, και περνούσε απ' τους διάφορους τόπους,
καλόβολος πάντα και κουβεντιαστής με όσους συναντούσε.
Δεν κρατούσε κοφίνι στην πλάτη του ούτε σακί φορτωμένο με δώρα.
Εκείνο που έφερνε στους ανθρώπους ήταν περισσότερο συμβολικό:
η καλή τύχη ιδιαίτερα κι η ιερατική ευλογία του.
Το μόνο κάπως συγκεκριμένο ήταν το μαγικό ραβδί του, απ' όπου με θαυμαστό τρόπο βλάσταιναν ή ζωντάνευαν κλαδιά και πέρδικες, σύμβολα των αντίστοιχων δώρων, που θα μπορούσε να μοιράσει στους ευνοουμένους του.

Η πατρίδα του ανατολικού Αι-Βασίλη είναι η Μικρά Ασία, και είναι γραμματισμένος, κατάγεται από την Καισαρεία και «βαστάει κόλλα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι» και προσφέρει ως δώρο « τη σταθερή και διαχρονική χαρά της γνώσης» .

Στην Δύση υπήρχε άλλος τύπος του δικού μας Αι-Βασίλη.
Στην Ευρώπη και ιδίως στην Ολλανδία ήταν ο Sinter Klaas, ο οποίος ήταν ο προστάτης των ναυτικών, των εμπόρων και των παιδιών, έτσι όπως αυτός λατρεύτηκε στις κάτω Χώρες, κυρίως από τον 12ο αιώνα και μετά.
Τον 17ο αιώνα Ολλανδοί Καλβινιστές μεταναστεύοντας στην Αμερική έπαιρναν μαζί τους και την εικόνα του Αγίου Νικολάου και έγινε ο Saint Nick και ο Santa Claus. Μετακινήθηκε όμως μερικές εβδομάδες αργότερα για να επισκεφθεί τα παιδιά την παραμονή των Χριστουγέννων.
Ο τύπος αυτός ταξίδευσε και σε άλλες Χώρες. Γύρω στα 1870 η γλυκιά και γενναιόδωρη μορφή του ταξίδεψε και στην Βρεταννία, όπου και συγχωνεύτηκε με τον σκανδιναβικής προέλευσης, πατέρα των Χριστουγέννων και γέννησε μύθους, θρύλους, τραγουδάκια και αξεπέραστες συνήθειες.

Ταυτιζόμενος ο Saint Nick, με τον Santa Claus και τον Father Christmas μεταφέρθηκε στην Αμερική από τους Ευρωπαίους μετανάστες και όπως ήταν επόμενο εκεί αλλάζει μορφή, αποκτά την μορφή του καλοθρεμμένου και ολοπόρφυρου αγίου, που επειδή δεν μπορεί να ζει στις χιονισμένες πλαγιές του Άσπεν ή του Βερμόντ για λόγους παραδοσιακής αλλά και εμπορικής αποστασιοποίησης μένει κάπου στον Βόρειο Πόλο» .
Βεβαίως, εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός ο "τύπος", που στην Ευρώπη και την Αμερική ονομάσθηκε Saint Nick, Santa Claus και Father Cristmas, από μας ονομάζεται Αι-Βασίλης.
Οι δυτικοί δεν τον ονομάζουν Αι-Βασίλη, αλλά Saint Nick, Santa Claus και Father Cristmas.
Εμείς ταυτίσαμε τον δυτικό αυτόν "τύπο" με τον Αι-Βασίλη, αφού εξοβελίσαμε τον δικό μας Άγιο Βασίλειο.
Ο σημερινός Αι-Βασίλης
Ο σημερινός Αι-Βασίλης είναι δημιούργημα του αγγλοσαξωνικού κόσμου και απηχεί την νοοτροπία του. Ο Αι-Βασίλης αυτός γεννήθηκε αρχές του 19ου αιώνα από έναν αστό προτεστάντη καθηγητή, τον Κλημέντιο Κλάρκ Μούρ πού έγραψε για τα παιδιά του μια ιστορία με ήρωα έναν Αι-Βασίλη, την The Night Before Christmas και δημοσιεύθηκε την 23 Δεκεμβρίου του έτους 1823 στην εφημερίδα « Sentinel» .

Η ιστορία αυτή εικονογραφήθηκε από τον πατέρα του χιουμοριστικού αμερικανικού σχεδίου Τόμας Νάστ, ο οποίος ήταν γερμανικής καταγωγής και δανείστηκε στοιχεία από την γερμανική λαϊκή παράδοση των Χριστουγέννων αλλά και την παραδομένη μορφή του πλανόδιου γερμανού εμπόρου .
Υπάρχουν αναλύσεις σύμφωνα με τις οποίες « ο Άγιος Βασίλης γεννήθηκε κατά τη διάρκεια του αμερικανικού Εμφυλίου, όταν ο Νάστ εργαζόταν στο Harper's Weekly, στο μεγαλύτερο περιοδικό της εποχής, και του είχε ανατεθεί να απεικονίζει με αλληγορικές εικόνες τα δρώμενα του πολέμου. Μία από αυτές ήταν "ο Άγιος Βασίλης στο στρατόπεδο", όπου παρουσιάζεται για πρώτη φορά ο Άγιος με τα χαρακτηριστικά ενός ευτραφούς άνδρα, ολοστρόγγυλου και ροδαλού, καλυμμένου από άστρα, ο οποίος μοίραζε δώρα σε ένα στρατόπεδο των Βορείων. Ο Άγιος Βασίλης του Νάστ δεν εξελίχθηκε, παρέμεινε ο ίδιος με το κόκκινο κουστούμι με τα λευκά γουνάκια, την άσπρη γενιάδα και τα παιχνίδια του.
Με αυτό το σκίτσο, τα Χριστούγεννα έγιναν ημέρα αργίας και ο Άγιος Βασίλης αναγορεύτηκε σε τοπική θεότητα - καλόκαρδο πνεύμα που αντιπροσώπευε την ευημερία και την οικογενειακή ζωή των Βορείων, σε αντίθεση με το μύθο της ιπποτικής παράδοσης και της βαθύτατα ιθαγενούς κολτούρας του Νότου.
Βασισμένος στην επιτυχία που γνώρισε το έργο του το 1862, ο Νάστ συνέχισε να παράγει σχέδια του Άγιου Βασίλη κάθε Χριστούγεννα κατά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου.
Και η σύλληψή του έγινε αποδεκτή, διότι έδωσε στην παραδοσιακή ασκητική αυστηρή και αποστεωμένη εικόνα του Father Christmas του Pelze - Nicol και του Pere Noel, μια άλλη διάσταση που αντικατόπτριζε την αφθονία και την ευμάρεια.


Στις αρχές του αιώνα μας
ο αι-Βασίλης άλλαξε κάπως μορφή, και έγινε όπως ακριβώς τον γνωρίζουμε σήμερα. Σε αυτό συνετέλεσε η Κόκα-Κόλα. Κι αν ήταν ο σκιτσογράφος Τόμας Νάστ που τον φαντάστηκε πρώτος, περίπου όπως είναι σήμερα, η Κόκα-Κόλα αποτέλεσε την αφορμή για να γίνει η μορφή του τόσο δημοφιλής. Στα 1931, που η Κόκα Κόλα αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τον Σάντα Κλάους στη χειμωνιάτικη διαφημιστική της εκστρατεία και ανέθεσε σε έναν άλλο Αμερικανό καλλιτέχνη, τον Χάντον Σάνμπλομ, να τον σχεδιάσει. Εκείνος διάλεξε για τον Άγιο τα χρώματα της Κόκα Κόλα καί... να τος, με τις μαύρες μπότες του, το μακρύ σκουφί του, το κόκκινο κοστούμι του και την άσπρη του γούνα, όπως τον γνωρίσαμε και τον αγαπήσαμε.
Αι-Βασίλης και καμινάδες
Η παράδοση σύμφωνα με την οποία ο Αι-Βασίλης περνά μέσα από καμινάδες για να δώσει δώρα στα παιδιά προέρχεται από το ποίημα του Κλέμεντ Μούρ με τίτλο « μιά επίσκεψη του Αγίου Νικόλα», ο οποίος « δανείστηκε την ιδέα της καμινάδας, μαζί με την ιδέα του έλκηθρου και των οκτώ ελαφιών που το σέρνουν, από ένα φινλανδικό παραμύθι» .

Επομένως
ο αι-Βασίλης της Μικράς Ασίας που είναι εγγράμματος και δίδει ως δώρο την γνώση, μετατρέπεται στον Σάντα Κλάους που δίδει την εφήμερη ηδονή της κατανάλωσης και έρχεται σε μας μετονομαζόμενος σε Αι-Βασίλη.
Άγιος Νικόλαος ή Σάντα Κλάους
Για τις χώρες της Δύσης αυτός που φέρνει τα δώρα στους φτωχούς και τα παιδιά είναι ο Άγιος Νικόλαος ή Santa Clause, τον οποίο στην Ελλάδα γιορτάζουμε στις
6 Δεκεμβρίου και τον θεωρούμε προστάτη των Ναυτικών.

Στην Ιστορία του Αγίου Νικολάου, ως προστάτη των φτωχών και των παιδιών, οι λαοί του βορρά ανάμιξαν και στοιχεία από αρχαιότερους μύθους, όπως τα ξωτικά, το άστρο του βορρά, το έλκηθρο. Έτσι δημιουργήθηκε ο μύθος του Σάντα Κλάους, ενός ευτραφούς τύπου με στρογγυλά γυαλιά λευκά γένια, κόκκινη στολή και μαγικές ικανότητες, ο οποίος κατοικεί στο Βόρειο Πόλο και περιστοιχίζεται από νεράιδες του χιονιού και ξωτικά.

Ο Άγιος Νικόλαος εικονογραφείται στην ορθόδοξη παράδοση, ως γέροντας, ασπρογένης επίσκοπος και επειδή την πρώτη του Γενάρη γιορτάζει ο Άγιος Βασίλειος και συνηθίζουμε να προσφέρουμε δώρα την Πρωτοχρονιά, συνδυάστηκε το όνομα του εορτάζοντος Αγίου Βασιλείου με τη μορφή του άλλου Αγίου, του Αγίου Νικολάου, ο οποίος θεωρείται στη Δύση ως ο καλός παππούς Άγιος, που μοιράζει τα δώρα.

Πάντως αν θέλετε αναζητήστε το βιβλίο

"Ο Δικός μας Άγιος Βασίλης", του Βαγγέλη Ηλιόπουλου.

Το βιβλίο δε μιλάει για το χοντρό Αϊ-Βασίλη, σαν αυτό της Coca Cola, αλλά γι' αυτόν τον αδύνατο και ψηλό Αι-Βασίλη, αυτόν που έρχεται από τη Καισαρεία.
Πιο συγκεκριμένα μιλάει για μια οικογένεια που είναι πολύ φτωχή κι έχει πέντε παιδιά. Οι δυο γονείς, που δεν είχαν χρήματα, πήγαν στην πόλη να δουλέψουν και τα παιδιά έμειναν μόνα στο σπίτι. Όλα ήταν κορίτσια εκτός από το πέμπτο που ήταν αγόρι.
Η μεγάλη αδερφή φρόντιζε να ντύνονται με ζεστά ρούχα και να τρώνε καλά. Περισσότερο φρόντιζε το μικρούλη, τον Ιωάννη. Τις νύχτες μάλιστα φρόντιζε να τον σκεπάζει πολύ καλά με τη χοντρή κουβέρτα, που καμιά αδερφή δεν την ήθελε. Όμως τα φαγητά σιγά - σιγά λιγόστευαν και η μεγάλη αδερφή, η Μαρία, παρακάλεσε τις άλλες αδερφές να τρώνε λιγότερο, για να τρώει περισσότερο ο Ιωάννης. Σε λίγο άρχισαν να τους τελειώνουν και τα ξύλα. Ο μικρός παραπονιόταν.
Πριν ξαπλώσουν τα κορίτσια παρακάλεσαν το Θεό να λιώσουν τα χιόνια, για να μπορέσουν να βγουν έξω στην αυλή, ενώ ο Ιωάννης παρακάλεσε το Θεό να κάνει τους γονείς του να επιστρέψουν φέρνοντας δώρα και φαγητά. Την επόμενη μέρα χτύπησε η πόρτα και είδαν έναν αδύνατο γεροντάκο που ήθελε να ξεκουραστεί. Τα παιδιά πρόσεξαν ότι στη ζώνη του είχε περασμένο χαρτί και καλαμάρι. Τα παιδιά τον καλοδέχτηκαν και του πρόσφεραν ένα ζεστό ρόφημα.
Σε λίγο ο ξένος βγήκε κι επέστρεψε με μια αγκαλιά ξύλα για τη φωτιά. Τότε ο Ιωάννης του παραπονέθηκε γιατί περίμενε κάποιον με δώρα.
Ο ξένος πήγε, λοιπόν, στην κουζίνα και μεταμόρφωσε το μπαστούνι του σ' ένα δέντρο απ' όπου κρέμονταν φλουριά και είπε στα παιδιά ότι αυτά τα φλουριά θα τα έβαζε μέσα σε πίτες και θα τις μοίραζε σ' όλο τον κόσμο. Τα υπόλοιπα θα τα διαβάσετε στο βιβλίο...

Η ομάδα του blog

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μίμης Φωτόπουλος, Λουκιανός Ροζάν, Νάσος Κεδράκας, Γιώργος Κρίνος, Γιώργος Τσιτσόπουλος, Αλέκος Ουδινότητς, Χρήστος Τσαγανέας, Πόπη Κόντου, Λευτέρης Σφακιανάκης, Ταυγέτη Μπασούρη, Νέλλη Ρούμπου, Ασή Μιχαηλίδου, Γιάννης Φέρμης, Γιώργος Πλούτης, Ευγενία Περιορή, Δημήτρης Νικολαίδης, Κατερίνα Γιουλάκη, Μπέμπη Μωραιτοπούλου, Δήμος Σταρένιος, Νάντια Χωραφά, Σούλη Σαμπάχ, Βύρων Πάλλης, Φραγκούλης Φραγκούλης, Ρένος Βρεττάκος.

Ο Βασιλιάς μας ενδιαφέρεται μόνο για το τι θα φορέσει! Έχει ένα διαφορετικό ρούχο για κάθε ώρα της ημέρας και που τον χάνεις που τον βρίσκεις στο δωμάτιό του να αλλάζει φορεσιές!

Ένας Βασιλιάς που ζει στον κόσμο του, αδιαφορεί για τα προβλήματα του λαού και ασχολείται μόνο, με το τι πιο λαμπρό θα φορέσει για να εντυπωσιάσει.

Κάποια μέρα έρχονται στην πόλη δυο ράφτες που διαλαλούν ότι έχουν τα πιο όμορφα υφάσματα αλλά τα υφάσματα μπορούν να τα δουν μόνο όσοι είναι έξυπνοι και καλοί στη δουλειά τους.

Ο Βασιλιάς αμέσως δίνει διαταγή να του ράψουν καινούρια ρούχα και έτσι πιστεύει ότι θα μπορεί να ξεχωρίζει τους υπηκόους του, αυτοί που βλέπουν τα καινούρια ρούχα είναι οι έξυπνοι ενώ οι άλλοι όχι.

Κανένας όμως δεν τολμά να πει ότι δε βλέπει τα υφάσματα και όλοι καμαρώνουν το βασιλιά ο οποίος όλο καμάρι βγήκε βόλτα γυμνός!

Μόνο ένα παιδί θα φωνάξει την αλήθεια.
- Ο Βασιλιάς είναι γυμνός.
- Ο Βασιλιάς είναι γυμνός ένα παιδί το βρήκε
- Και με το θάρρος του σοφού, σε όλους μας το είπε
- Ο Βασιλιάς είναι γυμνός κι οι ράφτες είναι ψεύτες
- Γιατί μονάχα τα παιδιά, είναι οι σωστοί καθρέφτες.

Στο τέλος θα οδηγηθεί απ`το κενόδοξο και δουλικό περιβάλλον του σε μια πλήρη γελοιοποίηση.

Το παραμύθι αυτό του Χ. Κ. Άντερσεν είναι μια καταπληκτική σάτιρα, κατά της ματαιοδοξίας, της φιλαυτίας και της δουλικότητας.

Πρώτη εκπομπή: 13 Ιουνίου 1965

O Ντάριο Νικοντέμι γεννήθηκε στην Αργεντινή από Ιταλούς γονείς, μα τις σπουδές του τις έκανε στην Ιταλία. Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε στα 1911 με το τρίπρακτο κοινωνικό δράμα "Το Καταφύγιο", που αμέσως κίνησε τις συμπάθειες του κοινού στον πρωτόβγαλτο συγγραφέα.
Ο συγκεκριμένος δραματουργός ήταν πολύ δημοφιλής στο πρωτο μισο του 20ου αιώνα. Τα διασημότερα έργα του που ερμήνευσαν με επιτυχία μεγάλες ντίβες της εποχής-Κοτοπούλη, Κυβέλη-είναι ΤΟ ΚΟΥΡΕΛΙ, Η ΣΚΙΑ και Η ΕΧΘΡΑ. Στις μέρες μας έχει περάσει στην γενική ληθη, ακομη και εντος Ιταλίας.

Le Sicilien ou L'Amour peintre (February 14, 1667) -- The Sicilian, or Love Is the Doctor

Ο ADRASTE είναι ερωτευμένος με την όμορφη ISIDORE. Υπάρχει όμως και ο Dom Pedro από τη Σικελία, ο οποίος σκοπεύει να την παντρευτεί.
Ο ADRASTE πηγαίνει τακτικά κάτω από τα παράθυρα των κοριτσιών, αλλά ποτέ δεν μίλησαν. Όμως στα μάτια της όμορφης ISIDORE φαίνεται πως τον αγαπάει τόσο πολύ.
Ο ADRASTE ζητάει από τον υπηρέτη του να τον βοηθήσει να κατακτήσει την όμορφη κοπέλα αλλά και να απαλλαγεί από τον Σικελό που ζηλεύει.


Χρονολογία Ηχογράφησης, 28 Νοεμβρίου 1983
Πρώτη εκπομπή: 13 Μαίου 1984
Επαναληπτικές εκπομπές: 5 Μαίου 1993

ΤΕΧΝΙΚΟΣ Νίκος Χανιώτης, ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Γρηγόρης Γρηγορίου, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Γρηγόρης Γρηγορίου, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πόλυ Τσώνου.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μαίρη Βασιλείου, Αγνή Βλάχου, Γιώργος Μπάρτης, Ντίνος Δουλγεράκης, Ζανό Ντάνιας, Ιάκωβος Ψαρράς, Τρύφων Καρατζάς, Λάμπρος Κοτσίρης,Γιώργος Κωνσταντής, Αλέκος Μαυρίδης, Γιώργος Μπαγιώκης, Νίκος Πόγκας, Ελένη Κούρκουλα

ΙΑΤΡΟΣ ΙΠΤΑΜΕΝΟΣ ΤΟΥ ΜΟΛΙΕΡΟΥ - Le mdecin volant

Ο Μολιέρος αντλεί την υπόθεση του έργου "Ο ιπτάμενος γιατρός" από τον καμβά μιας κομεντί ντελ άρτε. Ο τύπος του γιατρού είναι παραδοσιακό πρόσωπο της φάρσας, εδώ όμως το εύρημα είναι ο διπλός ρόλος που παίζει ο Σγαναρέλλος. Ο ψευτογιατρός "πετιέται" από το ένα σημείο στο άλλο, αλλάζοντας συνέχεια κοστούμι και υποκρινόμενος δύο διαφορετικά πρόσωπα. Ο γρήγορος ρυθμός και η σταδιακά κορυφωνόμενη αγωνία για την αποκάλυψη της απάτης, σε συνδυασμό με τα ακροβατικά τεχνάσματα που απαιτούνται για τις διαδοχικές μεταμφιέσεις ζωηρεύουν τις επιγραμματικά σχεδιασμένες σκηνές, αφήνοντας πάντα μεγάλο περιθώριο για αυτοσχεδιασμούς.


Χρονολογία Ηχογράφησης, 28 Νοεμβρίου 1983
Πρώτη εκπομπή: 13 Μαίου 1984

ΤΕΧΝΙΚΟΣ Νίκος Χανιώτης, ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Γρηγόρης Γρηγορίου, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Γρηγόρης
Γρηγορίου, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πόλυ Τσώνου.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Αγνή Βλάχου, Γιώργος Γεωγλερής, Γιώργος Κωνσταντής, Τάσος Κωστής, Αλέκος Μαυρίδης, Νίκος Πόγκας, Ελένη Κούρκουλα.

Στο διήγημά του «Μετά το χορό,» (После бала) ο κεντρικός του ήρωας ο Ιβάν Βασίλιεβιτς, πίσω από τον οποίο βρίσκεται ο συγγραφέας, συζητώντας με κάποιους συνομιλητές του, οι τελευταίοι θα υποστηρίξουν ότι το περιβάλλον είναι αυτό που φθείρει κι ο άνθρωπος είναι ανίκανος να καταλάβει τι είναι καλό και τι κακό. Στην ίδια αυτή συζήτηση οι ίδιοι αυτοί συνομιλητές του θα υποστηρίξουν μετά επιτάσεως ότι για την τελειοποίηση του ανθρώπου απαραίτητη και αναγκαία συνθήκη είναι η αλλαγή των κοινωνικών συνθηκών, ο δε Τολστόι, με το στόμα του πολύπαθου ήρωά του θα ισχυριστεί ότι όλα εξαρτώνται από την τύχη, από την περίσταση.
Αφηγείται λοιπόν, σ΄ αυτό το εξαιρετικό διήγημα πώς ο ήρωας του σε μια μεστή βραδιά, ανάμεσα στις καντρίλιες, τα βαλς, τις πόλκες και τις μαζούρκες να διαδέχονται η μία την άλλη, ερωτεύεται τη νεαρή και όμορφη Βάρενκα, κόρη ενός συνταγματάρχη. Ο έρωτας του προς την χαριτωμένη Βαρένκα θα εκφραστεί με «ένα αίσθημα ενθουσιασμού» για τον πατέρα της. Η βεγγέρα θα τελειώσει και ο Ιβάν Βασίλιεβιτς θα επιστρέψει πανευτυχής στο σπίτι του. Ο έρωτάς του όμως προς την αγαπημένη του δε θα τον αφήσει να κοιμηθεί.
Νωρίς το πρωί λοιπόν κατευθύνεται προς τις παρυφές της κωμόπολης. Μέσα σε λίγα λεπτά ο αποκρουστικός ήχος μιας «άσχημης διαπεραστικής μελωδίας» θα συνοδευτεί από τη θέα ενός αποσπάσματος στρατιωτών που χτυπά ανελέητα έναν λιποτάκτη Τάταρο, ημίγυμνο, κατηγορούμενο για απόδραση. Ο Τάταρος σε κάθε χτύπημα θα εκλιπαρεί: «Αδέρφια, ευσπλαχνιστείτε». Πίσω από τη πομπή των στρατιωτών ο ήρωάς μας θα διακρίνει τον πατέρα της αγαπημένης του, ο οποίος κάποια στιγμή ανικανοποίητος από τα χτυπήματα των στρατιωτών αναλαμβάνει να τους διδάξει πώς να χτυπούνε. Ο ήρωάς μας δεν πιστεύει στα μάτια του. Εν τούτοις, καταβάλει προσπάθεια να καταλάβει ό, τι αυτό που γινόταν με πεποίθηση και παραδοχή από τους άλλους θα ήταν κάτι που αυτός δε γνώριζε. Η προσπάθεια του όμως έπεσε στο κενό. Από εκείνο το περιστατικό η αγάπη του για την βελούδινη Βαρένκα θα φθίνει. Κι όχι μόνο αυτό. Το περιστατικό θα οδηγήσει τον Ιβάν Βασίλιεβιτς στο να μη καταταχτεί ποτέ στο στρατό. Και τελειώνει την αφήγηση ο ήρωας – ο Τολστόι- μ’ αυτά τα λόγια: «Να, λοιπόν, τι μπορεί να συμβεί και τι να αλλάξει και να κατευθύνει όλη τη ζωή ενός ανθρώπου.»


Πρώτη εκπομπή: 5 Ιανουαρίου 1978
Επαναληπτικές εκπομπές: 20 Απριλίου 1994, 3 Απριλίου 1996

Χρονόπουλος Διαγόρας, ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ, Γαζουλέα Πόλα, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Ιατρίδη Ιουλία, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Παίζουν οι ηθοποιοί: Αλεξανδράκη Αλίκη, Τσάγκας Χρήστος, Βαλαβανίδης Χρήστος, Φέρτης Γιάννης, Γεραλή Αννα, Μορίδης Θόδωρος, Κώνστα Ντίνα, Τσιάνος Κώστας

Υπόθεση: Το Φιόρε του Λεβάντε, η Ζάκυνθος, έτος 1883. Η αρχοντοπούλα Φωτεινή Σάντρη ζει ανέμελη ζωή με τον μικρότερο αδελφό της Μίμη. Όμως, η άφιξη για διακοπές του σαραντάρη πρώτου εξάδελφού της Άγγελου Μαρίνη, τη βγάζει απʼ την ανεμελιά και τη γεμίζει σκοτούρες και προβληματισμούς.

Ο Άγγελος ερωτεύεται με πάθος τη Φωτεινή η οποία όμως αποκρούει τα αισθήματά του, λόγω της συγγένειας, και τον αναγκάζει να επιστρέψει απογοητευμένος στην Αθήνα. Λίγους μήνες αργότερα, η Φωτεινή μαθαίνει ότι ο Πατριάρχης επέτρεψε να παντρευτούν δύο πρώτα εξαδέλφια, και γράφει στον Μίμη πως τον αγαπά, ζητώντας του να γυρίσει πίσω. Πληροφορείται, όμως, ότι στο μεταξύ ο Άγγελος παντρεύτηκε μιαν άλλη κοπέλα, και η Φωτεινή μέσα στην απόλυτη απελπισία της πέφτει και τσακίζεται από τον Κόκκινο Βράχο.

Η Κυβέλη Αδριανού το 1908 συνεργάστηκε για πρώτη φορά με τον Γρηγόριο Ξενόπουλο. Η ίδια είχε ζητήσει από το συγγραφέα να διασκευάσει για χάρη της σε θεατρικό έργο το διήγημα «Κόκκινος Βράχος», επειδή της άρεσε πολύ ο χαρακτήρας της ηρωίδας. Έτσι, δημιουργήθηκε η Φωτεινή Σάντρη που είχε τεράστια επιτυχία και έμεινε στο ρεπερτόριο του θιάσου Κυβέλης για πολλά χρόνια, γνωρίζοντας άπειρες επαναλήψεις. Ο Ξενόπουλος συνέχισε να την τροφοδοτεί με ένα έργο κάθε χρόνο έως το 1925 (Ραχήλ, Πειρασμός, Ψυχοσάββατο, Χερουβείμ, κ.ά).

Για το σινεμά:
Παραγωγής: 1949 – ΣΠΕΝΤΖΟΣ ΦΙΛΜ
Πρεμιέρα στην Ελλάδα: 3 Ιανουαρίου 1949
Διάρκεια: 80′
Χρώμα: Ασπρόμαυρη
Εισητήρια: 78.477 στην 1η προβολή (2η από 8)
Σενάριο: Γρηγόριος Ξενόπουλος (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ” ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΑΝΤΡΗ “)
Διασκευή Σεναρίου: Γρηγόρης Γρηγορίου
Σκηνοθεσία: Γρηγόρης Γρηγορίου

Πρώτη Εμφάνιση των Ίντα Χριστινάκη, Λυκούργος Καλλέργης, Τζένη Ρουσσέα, Μαρία Φωκά, Λύδια Στεφανίδου

Το έργο είναι βασισμένο στο κλασικό λογοτεχνικό κείμενο, το πεζό ποίημα του Διονύσιου Σολωμού που έγραφε μεταξύ 1826-1827 και εγκατέλειψε ατελείωτο το 1829.
Το έργο ξεκίνησε ως σάτιρα εναντίον μίας γυναίκας, αλλά σταδιακά παίρνει προεκτάσεις καθολικότερες και γίνεται θρήνος και προφητεία ή όνειρο εφιαλτικό. Περιγράφονται οι σκληρές πράξεις και το φρικτό τέλος του κυρίαρχου γυναικείου προσώπου του έργου, που παρουσιάζεται παραμορφωμένο από τη δύναμη του Διαβόλου.

Στην αρχή παρουσιάζεται ένας ιερομόναχος, ο Διονύσιος, που μιλά ακουμπισμένος στο στόμιο ενός πηγαδιού. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τις «Μισολογγίτισσες», προς τις οποίες φέρεται απάνθρωπα Η Γυναίκα της Ζάκυνθος και στο πέμπτο κεφάλαιο έχουμε το προφητικό όραμα του ιερομόναχου, του κεντρικού προσώπου στην όλη αφήγηση, που συνεπαρμένος παρακολουθεί την πτώση του Μεσολογγίου. Η πρόζα είναι στιβαρή δημοτική, η έκφραση πυκνή και ο τόνος πολλές φορές αποκαλυπτικός.


Πρώτη εκπομπή: 27 Ιουλίου 1977
Επαναληπτικές εκπομπές: 19 Οκτωβρίου 1994

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Κροντηράς Κώστας, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Μακρής Στέλιος

Παίζουν οι ηθοποιοί: Μαρίνος Ιορδάνης, Γαρμπή Τζόλυ, Γλυκοφρύδη Αντιγόνη,
Δουλγεράκης Ντίνος, Θανόπουλος Μάνος, Παναγιώτου Κάκια